Gevelstralen of Nevelstralen: Welke Methode Past bij Uw Gevel?

Wat is gevelstralen precies?

Bij gevelstralen wordt een straalmiddel met perslucht op de gevel geblazen. De korrels schuren de bovenste, vervuilde laag van de steen of de verf los, waarna het oppervlak weer schoon en egaal is. De term 'zandstralen' is ingeburgerd, maar met echt zand wordt in Nederland vrijwel niet meer gewerkt vanwege het kwartsstof dat daarbij vrijkomt. Vakmensen gebruiken tegenwoordig granulaten, glasparels, kalksteenpoeder of bakingsoda, elk met een eigen hardheid. Gevel stralen is daarmee een familie van technieken, en het onderscheid zit vooral in hoeveel kracht er op de steen komt en of er water aan te pas komt.

Dat onderscheid is belangrijk, want een verkeerd gekozen methode beschadigt de gevel blijvend. Baksteen heeft een gebakken buitenhuid die de steen beschermt tegen vocht. Straalt u die huid eraf, dan wordt de steen poreus, neemt hij meer water op en volgen vorstschade en uitslag binnen een paar winters. Eerst de gevel goed beoordelen en dan pas de methode kiezen is daarom de kern van goed straalwerk.

De drie methoden naast elkaar

Droog stralen (klassiek zandstralen)

Droog stralen gebruikt een hard straalmiddel onder hoge druk, zonder water. Het is de krachtigste variant en verwijdert dikke verflagen, roest van staal en hardnekkige coatings in één gang. De keerzijde: het is ook de meest agressieve methode. Op zachte baksteen, kalkzandsteen of oude gevels van voor 1920 is droog stralen meestal af te raden. Daarnaast komt er veel stof vrij, wat afscherming van ramen, tuin en buren vraagt.

Softstralen (lagedrukstralen)

Softstralen werkt met een zacht, fijn straalmiddel bij een lage druk, vaak in combinatie met een beetje water om het stof te binden. Het is de meest gebruikte methode voor het reinigen van baksteen omdat het de gebakken huid grotendeels intact laat en toch vervuiling, groene aanslag, roet en dunne verflagen verwijdert. Softstralen gevel is daarmee de gulden middenweg tussen kracht en zorgvuldigheid.

Nevelstralen (vochtig stralen)

Bij nevelstralen wordt het straalmiddel omhuld door een fijne waternevel. Het water dempt de klap van de korrel op de steen en bindt het stof vrijwel volledig. Nevelstralen is daardoor de zachtste straaltechniek en de standaardkeuze voor monumentale panden, natuursteen, zachte handvormstenen en gevels met sierlijk metselwerk. Het nadeel is dat het werk langzamer gaat en dat de gevel nat wordt, wat in de winter een beperking is. Ook is nevelstralen niet geschikt om dikke verflagen in één keer te verwijderen; daarvoor zijn meerdere gangen nodig.

Welke methode past bij welke gevel?

• Harde, moderne baksteen (strengpers of klinker) met roet, groene aanslag of verweerde coating: softstralen, eventueel droog stralen bij dikke verflagen.
• Zachte of oude baksteen, handvormstenen, gevels van voor 1920: nevelstralen, altijd na een proefvlak.
• Natuursteen zoals zandsteen, hardsteen en mergel: nevelstralen met een zeer fijn en zacht straalmiddel, of helemaal niet stralen maar stoomreinigen.
• Beton en gestuukte gevels: softstralen om de bovenlaag licht op te ruwen voor een nieuwe afwerking, of nevelstralen als de stuclaag dun is.
• Graffiti: afhankelijk van de ondergrond softstralen of nevelstralen, vaak gecombineerd met een chemische voorbehandeling.
• Staal en houten delen aan de gevel: droog stralen voor roest en oude verf, met de omliggende steen afgeschermd.

Twijfelt u tussen stralen en een minder ingrijpende methode? Voor lichte vervuiling is stralen vaak niet eens nodig. Lees dan eerst ons artikel over groene aanslag van de gevel verwijderen of bekijk de overige technieken op onze pagina gevelreiniging.

Zo werkt een goede specialist: eerst beoordelen, dan stralen

Het verschil tussen een mooi resultaat en een beschadigde gevel zit in de voorbereiding. Een vakkundig straalbedrijf doorloopt altijd deze stappen:

1. 1Gevelinspectie: het type steen, de hardheid, de staat van het voegwerk en eventuele eerdere behandelingen worden vastgelegd.
2. 2Proefvlak: op een onopvallende plek wordt een klein stuk gestraald met de voorgestelde methode en korrel. Pas als dat vlak na drogen goed oogt, wordt de rest gedaan.
3. 3Afschermen: ramen, kozijnen, beplanting en aangrenzende gevels worden afgeplakt; bij droog stralen wordt ook de omgeving tegen stof beschermd.
4. 4Stralen in banen: van boven naar beneden, met een constante afstand en hoek, zodat er geen streepvorming of 'wolken' ontstaan.
5. 5Naspoelen en nabehandeling: resten straalmiddel worden weggespoeld en de gevel wordt beoordeeld op open voegen of beschadigde stenen.

Gespecialiseerde bedrijven werken vaak met meerdere technieken naast elkaar en kiezen per gevel. D&G Renovaties uit Uden beoordeelt bijvoorbeeld eerst de hardheid van de steen en de staat van het voegwerk voordat er een keuze valt tussen zandstralen en softstralen, en combineert het reinigen waar nodig direct met herstel van voegen. Wilt u weten wat er bij zo'n aanpak komt kijken, dan geeft hun pagina over de gevel laten zandstralen of softstralen een goed beeld van de werkwijze en de nazorg.

Een proefvlak op een onopvallende plek laat zien hoe de steen op de gekozen methode reageert.

Wat kost gevelstralen?

De gevelstralen kosten worden per vierkante meter berekend en hangen af van de methode, de mate van vervuiling, de hoogte van de gevel en de bereikbaarheid. Onderstaande bedragen zijn richtprijzen inclusief arbeid en straalmiddel, exclusief steigerwerk:

• Softstralen van baksteen: indicatief €12 tot €25 per m².
• Nevelstralen van zachte steen of natuursteen: indicatief €20 tot €40 per m², omdat het werk langzamer gaat en meer gangen vraagt.
• Droog stralen van dikke verflagen of coatings: indicatief €25 tot €45 per m².
• Graffiti verwijderen: vaak een vaste prijs per vlak, indicatief vanaf €150 voor een kleine tag tot enkele honderden euro's voor een grote muur.
• Steiger of hoogwerker: reken op €300 tot €900 extra, afhankelijk van hoogte en duur.
• Nabehandeling met een impregneermiddel: indicatief €8 tot €15 per m² bovenop het straalwerk.

Een gestraalde gevel is schoner, maar ook opener dan daarvoor. Veel specialisten adviseren daarom om na het stralen te impregneren, zodat de steen minder water opneemt. Of dat in uw situatie zinvol is, leest u in ons artikel is gevel impregneren zinvol?. Is het voegwerk na het stralen op plekken open of zanderig, dan is het verstandig om dat direct mee te nemen; op onze pagina over voegwerk leest u wanneer voegen vervangen nodig is.

Monumenten en beschermde stadsgezichten

Voor een rijksmonument, gemeentelijk monument of een pand in een beschermd stadsgezicht gelden extra regels. Het reinigen van de gevel kan vergunningplichtig zijn en de gemeente of monumentencommissie kan eisen stellen aan de methode. Droog stralen wordt bij monumenten vrijwel altijd afgewezen; nevelstralen of stoomreinigen zijn dan de gangbare opties. Informatie over onderhoud en vergunningen voor monumenten vindt u bij Monumenten.nl, het platform van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Nationaal Restauratiefonds. Vraag dit altijd na voordat u een opdracht geeft.

Veelgestelde vragen over gevelstralen

Is gevelstralen slecht voor baksteen?

Niet als de methode past bij de steen. Softstralen en nevelstralen laten de gebakken huid van moderne baksteen intact. Droog stralen onder hoge druk op zachte of oude baksteen kan de huid wel wegslijpen, waarna de steen poreus wordt. Een proefvlak vooraf voorkomt dat.

Wat is het verschil tussen softstralen en nevelstralen?

Softstralen gebruikt een zacht straalmiddel bij lage druk, soms met een beetje water tegen stof. Nevelstralen omhult het straalmiddel volledig met een waternevel, waardoor de klap op de steen nog zachter is en er vrijwel geen stof vrijkomt. Nevelstralen is de zachtste van de twee en de standaard voor monumenten en natuursteen.

Kan ik mijn gevel zelf stralen?

Straalapparatuur is te huur, maar het risico is groot. Een verkeerde korrel, een te hoge druk of een verkeerde hoek veroorzaakt streepvorming en beschadigde stenen die niet meer te herstellen zijn. Daarnaast vraagt afscherming van de omgeving en het opvangen van straalmiddel ervaring. Voor een klein tuinmuurtje kan zelf doen uit, voor een woninggevel raden wij het af.

Moet ik na het stralen impregneren?

Niet altijd, maar vaak wel verstandig. Stralen opent de poriën van de steen een beetje, waardoor de gevel sneller vuil en vocht opneemt. Een impregneerbehandeling maakt de gevel waterafstotend zonder de dampdoorlatendheid te blokkeren. Bij natuursteen en monumenten is overleg met een specialist nodig, omdat niet elke steen geschikt is voor impregneren.

Hoe lang blijft een gestraalde gevel schoon?

Gemiddeld 8 tot 15 jaar, afhankelijk van de ligging (schaduwzijde en bomen versnellen groene aanslag), de luchtvervuiling en of de gevel na het stralen is geïmpregneerd. Een geïmpregneerde gevel blijft doorgaans het langst schoon.

Gevelstralen laten doen via GevelKaart

Gevelstralen is werk voor een specialist die eerst kijkt en dan pas straalt. Via GevelKaart vindt u gevelbedrijven bij u in de buurt die met softstralen, nevelstralen en droog stralen werken. U vraagt vrijblijvend meerdere offertes aan, vergelijkt de voorgestelde methode en prijs naast elkaar, en kiest zelf met wie u in zee gaat.